Jaffna

Ik ben gisteren zondag 15 december in Jaffna, hoofdstad van het noordelijke Tamil-land aangekomen.

Het eerste teken dat ik in het Tamil-noorden ben aangekomen is bij het grensplaatsje Vavuniya, daar is een kleine hindoeïstische tempel direct aan het station gebouwd.

De strijd tussen de Tamilminderheid en de Singaleese meerderheid ontstond toen enkele jaren na de onafhankelijkheid de toenmalige regering in reactie op de intellectuele door Engeland opgeleide bovenlaag de Senegalese taal en cultuur wilde promoten. De Tamils (die van de plantages in het zuiden -door Engeland hierheen gebracht- en die in het noorden – die er al eeuwenlang woonden -) voelden zich en werden hiermee achtergesteld. In 1971 werd het boeddhisme de officiële godsdienst en vanaf 1975 ging het van kwaad tot erger. Zowel van pro-Senegalese en pro boeddhistische maatregelen als van gewapende reacties hierop. Het vuur van het nationalisme ontbrandde en is ook nu nog lang niet gedoofd. In principe is er een soort ‘vrede’, maar zoals mijn gids zegt: ‘de weg naar herstel is nog lang en moeilijk’.

En Jaffna is geen rijke stad. Het hele gebied hier, al die jaren achtergesteld, ziet er arm en verwaarloosd uit. In de stad valt de elektra regelmatig uit, de wegen zijn slecht onderhouden en er wordt veel gebedeld. Het Sri Lankaanse leger is duidelijk zichtbaar aanwezig.

Overigens in heel Sri Lanka is het al die jaren niet goed gegaan, uitmondend in een enorme crisis in 2022, gevolgd door een massale opstand tegen de toenmalige president. Hij vluchtte, in september 2024 werden er verkiezingen gehouden en werd Kumara Dissanayka tot president gekozen.

Vandaag, maandag 16 december heb ik een wandeling door Jaffna gemaakt.

Deze tempel is de trots van Jaffna en hij is prachtig, de hoofdkleur is steenrood, vaak goudkleurig beschilderd. Ik vind het 1 van de mooiste hindoeïstische tempels die ik ooit zag.

De tempel is gewijd aan Skanda, de god van de oorlog.

Binnen zijn alle zuilen ook goudkleurig. En op allen is een groot plakkaat geplakt: verboden te fotograferen. Dat heb ik dus maar niet gedaan…..zo’n god van de oorlog.

Dit is het grootste door de Nederlanders gebouwde fort op Sri Lanka. (Eerlijkheidshalve: de Portugezen hadden hier een kleiner fort, Nederland heeft het uitgebreid). Ergens las ik dat ook dit met behulp van de Nederlandse regering weer gerestaureerd wordt. Daar heb ik niets van gemerkt. Vergeleken met het beeldige plaatsje Galle, ten zuiden van Colombo is het verschil in behandeling, waardering wel heel duidelijk. Galle is een geheel ommuurd fort-plaatsje en beeldschoon. Het zal inmiddels wel een World Heritage status hebben.

De gids adviseerde langs Newroad (de ‘Nieuwe straat’) te gaan wandelen omdat daar nog enkele oude Nederlandse huizen zouden staan. Wellicht is dit er 1 (een vermoeden).

Deze bibliotheek was 1 van de grootste van Azië en bevatte meer dan 97.000, vaak eeuwen oude Tamil boeken en manuscripten. Het gebouw werd in 1981 overvallen door bendes Singalezen, de boeken werden in brand gestoken en het gebouw verwoest.

Voor de Tamils staat de verwoesting symbool voor het geweld van de burgeroorlog. Hij werd met ingezameld geld van de bevolking weer opgebouwd en daarna in de burgeroorlog weer vernietigd. De Tamiltijgers hadden zich verschanst in de bibliotheek, het Sri Lankaanse leger beschoot en bombardeerde het gebouw vanuit het fort, er recht tegenover.

In een poging het vertrouwen van de bevolking te winnen begon de Sri Lankaanse regering in 1998 met de herbouw. In 2003 is de bibliotheek onder Tamil protest weer geopend.

Helaas is de bibliotheek op maandag gesloten, ik had hem graag willen zien. Alleen de kranten-afdeling was open. En alle plaatsen waren bezet. Ik weet niet hoe het met de persvrijheid gesteld is, maar de aanblik van al die lezende mensen daar was prachtig.